ศาล รธน.ลงมติ 6:3 รับคำร้องปม “บาร์โค้ดบัตรเลือกตั้ง” สั่งกกต.ส่งคำชี้แจงภายใน 15 วัน

ศาลรัฐธรรมนูญมีมติเสียงข้างมาก 6 ต่อ 3 รับวินิจฉัยคำร้องจากผู้ตรวจการแผ่นดิน กรณี กกต. พิมพ์ "Barcode - QR Code" บนบัตรเลือกตั้ง 8 ก.พ. 69 ชี้เป็นประเด็นระดับประเทศที่กระทบความเชื่อมั่นเรื่องการลงคะแนนลับ พร้อมสั่ง กกต. และสำนักงานฯ เร่งทำคำชี้แจงแก้ข้อกล่าวหาภายใน 15 วัน

[กรุงเทพฯ – 18 มีนาคม 2569] สำนักงานศาลรัฐธรรมนูญออกเอกสารเผยแพร่ผลการพิจารณาคดีที่สำคัญ กรณีผู้ตรวจการแผ่นดิน (ผู้ร้อง) ยื่นคำร้องขอให้ศาลพิจารณาวินิจฉัยตามรัฐธรรมนูญ มาตรา 213 เกี่ยวกับการปฏิบัติหน้าที่ของคณะกรรมการการเลือกตั้ง (กกต.), เลขาธิการ กกต. และสำนักงาน กกต. (ผู้ถูกร้องที่ 1-3) ในการจัดการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรเป็นการทั่วไปเมื่อวันที่ 8 กุมภาพันธ์ 2569 ที่ผ่านมา

“บาร์โค้ด” ทำลายความลับการลงคะแนน?

ประเด็นหลักที่ผู้ตรวจการแผ่นดินรวบรวมจากคำร้องเรียนของประชาชนกว่า 21 คำร้อง คือการที่ กกต. กำหนดรูปแบบและจัดพิมพ์บัตรเลือกตั้งที่มีการใช้รหัสแท่ง (Barcode) และรหัสคิวอาร์ (QR Code) ซึ่งผู้ร้องอ้างว่ามีเหตุอันควรเชื่อได้ว่า “สามารถสืบทราบและตรวจสอบตัวตนผู้ลงคะแนนรวมถึงผลการลงคะแนนได้” ส่งผลให้การออกเสียงมิได้เป็นไปโดยลับ และส่อเจตนาขัดต่อรัฐธรรมนูญหลายมาตรา รวมถึงมาตรา 85 ที่คุ้มครองหลักการเลือกตั้งโดยลับ

มติศาล 6 ต่อ 3 รับพิจารณา

ที่ประชุมตุลาการศาลรัฐธรรมนูญพิจารณาแล้วเห็นว่า ข้อเท็จจริงในคดีนี้เกี่ยวข้องกับการจัดการเลือกตั้งทั่วประเทศ มิใช่กรณีเฉพาะรายบุคคล จึงเป็นปัญหาเรื่องความชอบด้วยรัฐธรรมนูญของการใช้อำนาจรัฐโดยตรง

ตุลาการเสียงข้างมาก 6 ท่าน (นายนครินทร์, นายวิรุฬห์, นายจิรนิติ, นายอุดม รัฐอมฤต, นายนภดล และนายสุเมธ) มีมติให้ "รับคำร้อง" ไว้พิจารณาวินิจฉัย

ขณะที่ตุลาการเสียงข้างน้อย 3 ท่าน (นายอุดม สิทธิวิรัชธรรม, นายบรรจงศักดิ์ และนายสราวุธ) เห็นว่าเป็นการใช้อำนาจตามกฎหมายประกอบรัฐธรรมนูญ (พรป.) มิใช่การใช้อำนาจตามรัฐธรรมนูญโดยตรง จึงไม่ควรรับไว้พิจารณา

ขีดเส้น กกต. แจงใน 15 วัน

เพื่อให้การพิจารณาเป็นไปอย่างรอบด้าน ศาลรัฐธรรมนูญได้อาศัยอำนาจตาม พรป.ว่าด้วยวิธีพิจารณาของศาลรัฐธรรมนูญ พ.ศ. 2561 มีคำสั่งให้ฝ่าย กกต. ทั้ง 3 ราย จัดทำคำชี้แจงแก้ข้อกล่าวหา และให้ทั้งสองฝ่ายยื่นบัญชีระบุพยานหลักฐานต่อศาลภายใน 15 วัน นับแต่วันที่ได้รับหนังสือ

คดีนี้ถือเป็นที่จับตามองอย่างยิ่ง เพราะผลการวินิจฉัยอาจส่งผลกระทบต่อสถานะของการเลือกตั้งเมื่อวันที่ 8 กุมภาพันธ์ 2569 ในวงกว้าง หากศาลชี้ว่ากระบวนการดังกล่าวขัดต่อรัฐธรรมนูญจริง